Κριτικά σημεία προεργασίας για την χαρτογράφηση των φροϋδικών "αρχών" και των λακανικών μετατροπών τους..


Η έννοια της εκφόρτισης των ενεργειακών ή εντατικών φορτίων του νευρικού συστήματος στον Φρόϋντ έχει μιαν καθοριστική σημασία για το σύστημά του ακριβώς γιατί έχει έναν κυρίως μεταφορικό χαρακτήρα που στηρίζεται σε μιαν μερική ή ολική παραβίαση των μεθοδολογικών και επιστημολογικών αρχών τής νευροεπιστήμης και ευρύτερα της θετικής επιστήμης και στοχεύει ουσιαστικά στην σήμανση των ροών εντός του ψυχικού οργάνου ή ψυχικού πεδίου.
Η έννοια τής ενόρμησης θανάτου (ή η αρχή της Νιρβάνα) πέρα από τις ριψοκίνδυνες (κοσμο-)θεάσεις που περιέχει ή απλά φέρει ως προηγούμενο κοσμοθεωρητικό και φιλοσοφικό εξοπλισμό (Σοπενάουερ Νίτσε κ.λπ) είναι ένας εννοιακός κόμπος που συναρμόζεται με τις συγκεκριμένες κλινικές εμπειρίες της ισχυρής δυσαρέσκειας, δυσθυμίας και αρνητικής έντασης που διαπιστώνονται όταν εξετάζονται τα υποκείμενα στην φάση μιας κρίσης υστερικού ή ακόμα και ψυχωτικού χαρακτήρα, η οποία όμως εμφανίζεται και στους ανθρώπους σε "κανονικότητα", διαπερνώντας μάλιστα και το συνολικό νοηματικό πλαίσιο των κοινωνιών.
Η τυπική βιολογική ή βιοσυστημική αντίληψη περί ομοιοστασίας και γενικής τάσης για "αναζήτηση" ισορροπίας, άρα και η αντίστοιχη εξεικόνιση της φόρτισης και εκφόρτισης των βιοψυχικών δυνάμεων και των ενεργειακών ροών είναι μεν θεμιτή θεμιτότατη και περισσότερο "ορθή" από την σκοπιά των τελικών εξωτερικών δεδομένων, αλλά δεν δύναται να σημάνει την παραδοξότητα και την ενδογενώς ανώμαλη υφή του ανθρώπινου ψυχισμού κατά την επιτέλεση και "διαχείριση" των ενεργειακών ροών εντός του.
Η βιολογία και μια τυπική θεωρία περί συστημάτων το πολύ πολύ να διαπιστώσει "ανισορροπίες", συστημικά προβλήματα, και να "παθολογικοποιήσει" την εσωτερική ασυμμετρικότητα των οριζόμενων ως ψυχικών ενεργειακών ροών, φορτίσεων και εκφορτίσεων.
Ενώ ο Φρόϋντ διαπιστώνει θαρρώ το προφανές, αλλά δύσκολο να εννοιολογηθεί, ότι υπάρχουν εγκατεστημένες ασυμμετρικές ψυχικές δομές, οι οποίες πέραν των παθολογικών πτυχών τους αποτελούν οι ίδιες με την ασυμμετρικότητά τους έναν παραγωγικό μηχανισμό τής ίδιας της ειδικά ανθρώπινης "ζωής-ψυχής".
Εγώ θα έλεγα, πειραματικά όμως και υποθετικά, ότι αυτό που ίσως να αποτελεί το "σκοτεινό" σημείο που ο Φρόϋντ ψηλαφεί, ο Λακάν ύστερα αποκαλύπτει αλλά δεν το φτάνει ως το τέλος, είναι το πλεόνασμα φόρτισης, και λακανοειδώς λεχθέν το πλεόνασμα σημασίας και σημαίνοντος.
Η δική μου εντύπωση ή τάση είναι να θεωρήσω αυτό το πλεόνασμα ως προϋπάρχον της μη πλεονασματικής ή ελλειμματικής μορφής του.
Γι΄αυτό και ορθώς ο Λακάν απο-βιολογικοποιεί (πλήρως;) την έννοιά του πλέκοντάς το "νομοτελειακά" με το ίδιο το σημαίνον ή λόγο:
Ένα καθαρά "βιολογικό" σύστημα δεν μπορεί ποτέ να είναι το πλαίσιο κατανόησης μιας διαρκούς πλεονασματικής ροής. 
Μόνον ο λόγος έχει τέτοιες ιδιότητες ή δυνατότητες.
Το σημαίνον προϋπάρχει/προϋποτίθεται και παράγει πλημμυρίδα σημασίας και ψυχονοητικής-γλωσσικής "ενέργειας", η οποία υπερφορτίζει την (ανθρώπινη) ψυχή ή το (ανθρώπινο) νευρικό σύστημα, ή μάλλον, το ανθρώπινο ψυχονοητικό σύστημα φορτίζεται υπερφορτιζόμενο (από το σημαίνον) και εξ΄αυτού αναγκαία τείνει (και) στην εκφόρτιση και ανακούφισή του από το "υπερβολικό" βάρος.
Εδώ βέβαια τίθενται ζητήματα και ψυχικής τοπολογίας και κοινωνικο-ιστορικής ματιάς, θα έλεγα και αξιολογικής/κοσμοθεωρητικής ματιάς.
Επίσης τίθεται ένα σημαντικό ζήτημα όσον αφορά στην "λειτουργική θέση" τού ίδιου καθαυτού του λόγου σε σχέση με την φορτισιακή και εκφορτισιακή διεργασία.
Ο λόγος σίγουρα υπερφορτίζει φορτίζοντας το υποκείμενο ή (αντίστροφα) το φορτίζει μόνον υπερφορτίζοντάς το.
Δεν πραγματοποιεί όμως αναγκαία και την αντίθετη κίνηση; και μάλιστα χωρίς προθεσιακές ή ρυθμιστικές ή διορθωτικές δομήσεις; τρόπον τινά και αυτός ως ασυνείδητο.




Ιωάννης Τζανάκος  


Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Why Women Had Better Sex Under Socialism - The New York Times